Ademhalingsproblemen/kortademigheid is mogelijk de meest voorkomende klacht bij papegaaien en parkieten. Het merendeel van de oorzaken kan worden voorkomen en zijn het gevolg van onwetendheid bij de eigenaar over het voorkomen van gezondheidsproblemen.
Er is een lange differentiaal diagnose als het gaat om kortademigheid/benauwdheid. Hieronder een overzicht van de belangrijkste oorzaken:
Chronische voeding deficiënties
De ervaring is dat 80% van de gevallen van (acute) kortademigheid het gevolg is van chronische voedingsdeficiënties waarbij er sprake is van hyperkeratosis/woekeringen van de slijmvliezen. Dat is door Prof. P. Zwart als patholoog al in 1979 over gepubliceerd op basis van onderzoek.
We zien dan ook afwijkende rui, onvoldoende veerkwaliteit en afwijkende huidkwaliteit, afwijkende hoornkwaliteit. We zien de klacht van (acute) kortademigheid bij een papegaai/parkiet die geleidelijk aan achteruit is gegaan en waarbij de luchtwegproblemen al weken, maanden spelen.
Helaas worden veel vogels pas aangeboden als er spraken is van benauwdheid terwijl de vogel al (veel) langer kortademig was. Bij grasparkieten komt een specifieke aandoening voor op basis van voedingsfouten waarbij de schildklier is opgezet en kortademigheid kan geven. Veelal zien we dat dergelijke parkieten ook kokhalsbewegingen maken alsof er iets “dwars zit”.
Opmerkelijk is dat we de benauwdheid ook zien optreden bij een papegaai die hersteld van de voedingsdeficiënties. De verklaring daarvan lijkt dat een dergelijke vogels als gevolg van de verbeterde conditie, de oude slijmvliezen gaat vervellen/afstoten. We zien dan veelal ook het vervellen van de huid en het wisselen van veren. We kunnen zelf wat neusuitvloeiing zien of knipperen met de ogen, wurgbewegingen met de kop, gapen, niezen, aan de kop krabben en wat “jeukerigheid”.
We kunnen dan ook klachten verwachten na het overschakelen op een hoogwaardige voeding zoals de voedingen van Harrison’s Bird Foods.
Het is van belang om bij het overschakelen van de vogel tevens injecties te geven ter ondersteuning van de algehele conditie/stofwisseling. Deze injecties worden binnen de Kliniek voor Vogels veelal na 4-5 weken herhaald omdat in die periode de kortademigheid veelal weer wat gaat toenemen. Vervolgens worden de injecties herhaald nadat 8-10 grote pennen is geruid. Daarnaast is het van belang dat de vogel zo vaak mogelijk buiten komt en meerdere malen per dag wordt gesproeid/geneveld.
Rui of het leggen van eieren
Rui of het leggen van eieren betekent een extra belasting van de stofwisseling. Vaak zien we in combinatie kortademigheidproblemen.
Onvoldoende zonlicht
Zonlicht en met name UV-stralen zijn essentieel voor de gezondheid, stofwisseling en voor het welzijn van vogels. Bij vogels die binnen worden gehouden ontwikkelen zich uiteindelijk ook luchtwegproblemen. Mede omdat de binnenverblijven onvoldoende worden geventileerd en er spraken is van
Irriterende stoffen
Bij kortademigheid moeten we ook rekening houden met een acute reactie na het inademen van irriterende stoffen. Rook, parfum, verfluchtjes, (haar)lak, bakluchtjes enz. enz kunnen kortademigheid geven. De bekende Tefalpan vergiftiging kan bij oververhitting acute benauwdheid en sterfte veroorzaken. Ook een te droge stoffige omgeving is ongunstig voor de slijmvliezen. Spuitbussen met parasitica enz.
Bacterie/schimmelinfecties
We moeten rekening houden met infecties. Het kan gaan om bacteriële infecties zoals pseudomonas of schimmelinfecties (aspergillosis). Het zijn meestal complicaties bij vogels met een verminderde conditie/weerstand.
Een dergelijke infectie kan spelen in de trachea, longen, luchtzakken. Een röntgenfoto , bloedonderzoek en endoscopisch onderzoek kunnen diagnostisch van belang zijn.
Circulatie stoornissen
We moeten rekening houden met circulatiestoornissen als gevolg van hartspierdegeneratie en/of arteriosclerosis.
Ruimte innemende processen
We moeten rekening houden met ruimte-innemende processen ( tumoren, maagverwijding, legnood, vet/lipomen, zwelling van de lever). Vooral bij grasparkieten is het opmerkelijk om te zien hoe vaak tumoren een rol spelen als doodsoorzaak.
Obstructies
Door het inhaleren van bijvoorbeeld delen van de voeding/zaad.
Verslikpneumonie
Als er vocht of voeding vanuit de luchtpijp in de longen is terecht gekomen
Hydrops ascites
We moeten rekening houden met hydrops ascites op basis van een serositis, eiperitonitis, chronische leverproblemen enz.
Anemie (bloedarmoede)
Door algemene zwakte/deficiënties, infectieziektes, tumoren, stofwisselingsproblemen.
Virale infecties
We moeten rekening houden met virale infecties met algemene klachten inclusief kortademigheid. Bij amazones is een Herpesvirus infectie bekend met een specifieke ontstekingsbeeld in de trachea. Ook de Ziekte van Pacheco als Herpesvirusinfektie kan benauwdheid geven, met name bij sterke zwelling van de lever)
Bij papegaaien en parkieten die als gezelschapsvogels worden gehouden, spelen bacterie en virusinfecties zelden een rol, zeker als het gaat om klachten die al langere tijd bestaan, zoals veelal het geval is. Er moet bij acuut optreden klachten wel meer rekening gehouden worden met schimmel- en gistinfecties. Het betekent dat we zeer terughoudend moeten zijn met het geven van antibiotica waarbij met name doxycycline (Vibra-vet) en tetracyclines berucht zijn omdat deze medicijnen vogels extra gevoelig maken voor schimmel- en gistinfecties en een aanwezige besmetting alleen maar erger wordt.
Copyright © Adviespraktijk voor Vogels | drs. Jan Hooimeijer. Niets van deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of gekopieerd zonder schriftelijke toestemming van drs. Jan Hooimeijer. Het artikel in originele vorm delen is uiteraard wel toegestaan (en zelfs gewenst) onder de voorwaarde dat dit altijd met duidelijke bronvermelding gedaan wordt. Het artikel is met de grootste zorg samengesteld. Nochtans kan de auteur geen verantwoordelijkheid aanvaarden voor enige schade van welke aard dan ook voortkomende uit gebreken in de inhoud.